“Má ơi, anh Q về  chưa?”, ghé ngồi xuống chiếc ghế đẩu bên cạnh má, nhỏ náo nức hỏi.

“Chưa con à, má cũng nôn quá, chuyến xe anh con bị trễ.”

Hôm nay cả nhà đứng ngồi không yên, trông ngóng anh tôi được trở về nhà sau ba năm tù vượt biên. Cảm giác nôn nao trong nhỏ cũng không khác gì ba năm trước, nhấp nhổm trên ghế, chờ đón anh trở về sau ba năm học tập cải tạo. Nhìn má, bàn tay búp măng đã trở nên thô ráp, đang sẵp xếp lại các món hàng bán trên cái sạp gỗ như sáng lên với niềm vui lấp lánh trong ánh mắt, và nhỏ chợt nhớ về,…

Có một ngày, má trở về nhà và nằm bẹp giường, rồi nghỉ hẳn những buổi chợ ngày hôm sau. Đó là một chuyện thật sự không bình thường. Má tranh thủ từng ngày, không bao giờ mất một ngày ra chợ bán hàng, “các anh con cần má,” má hay nói với nhỏ như vậy.

Nhíu mày, nhỏ ưu tư nhìn quanh căn phòng trọ, chu vi chừng 3 mét vuông, với ba bức tường trắng ngã vàng úa, vằn vện đầy những dấu vết của những trận mưa dột, còn bức vách ngăn với căn phòng bên của bà cụ chủ nhà chỉ bằng gỗ và giấy cứng. Bà cụ đã trên 80 tuổi,luôn loay hoay với cái cối ngoáy trầu, lâu lâu lại mời má một miếng trầu, miệng cười móm mém, ánh cười bao dung khi má lục đục với son và nồi, loay hoay nấu nướng, gói gém cho những lần thăm nuôi.

Tiết kiệm từng đồng má kiếm được mỗi ngày ở chợ, mỗi tháng hai lần, các anh chị trong trại tù vượt biên sung sướng được má trao tay từng lon, từng hủ, nào ruốc sấy khô, nào thịt kho mặn. Má nhớ đến từng người với tình thương vô bến bờ của người mẹ, thằng V, thằng Q không ăn mắm, để dành hủ mắm ruốt kho này cho thằng M và con H, má lại lẩm bẩm, tay bận rộn sắp xếp các lọ, các hủ,… chuẩn bị cho các chuyến thăm nuôi.

Nhưng hôm nay nhỏ thấy má lạ quá. Không ra chợ, nằm im, quay mặt vào tường.

Nhỏ chồm qua, chăm chú nhìn má ú ớ trong giấc ngủ, đôi mắt nhắm nhưng đẫm nước. Buổi sáng sớm Sài Gòn, trời đã bắt đầu hầm hập, ánh nắng trong sáng, nghiêng ngã với những hoa nắng trên những sợi  tóc dài rơi trên nền gối trắng, mồ hôi của má rịn ra từ chân tóc, lốm đốm lan tỏa từ trán qua mang tai thành những giọt to nhỏ khác nhau.

Rón rén, nhỏ để hai ngón ta trước lổ mũi của má, đột ngột mắt má mở to, đôi mắt sũng nước nhìn nhỏ, rồi lắp bắp, “ôi trễ quá rồi, má phải ra chợ”. Thoáng bắt nhìn ánh mắt ngạc nhiên của nhỏ, má bật khóc, nghẹn ngào. “Má xấu hổ quá con ơi, nó còng má với một bà hàng gánh nữa, nó lôi vào đồn, mà có phải đi đàng hoàng được đâu chứ, tay phải mình bị còng với tay trái người kia, nó lôi hai bà đi té lên té xuống giữa chợ”. Rồi má bật dậy, hai tay vòng ra sau bới mái tóc dài, nhanh chóng thành một búi gọn gàng sau gáy. Rồi vừa xỉ mũi, quẹt nước mắt, má vừa làm điệu bộ diễn tả, kể tiếp câu chuyện của thằng nhỏ ăn cắp bị công an rượt mà lại thảy nguyên bao đồ vào chỗ má ngồi bán, thế là quản lý chợ ập tới, lôi má đi.

Nhỏ chồm tới, ôm lấy má, úp mặt vào lòng má, nước mắt tuôn rơi.

Mới ngày nào anh em tôi đi ra đi vào cùng một căn nhà nóng nực ở Sài Gòn, chờ đợi ngày được kêu xuống tàu. Anh thường nằm ngoài sân thượng với điếu thuốc trên môi, miệng nhả khói thành những vòng tròn to nhỏ. Tôi bé tí, ngồi bên, lí lắc vung nắm đấm nhỏ xíu của mình cố gắng đi xuyên qua các vòng khói mà không phá vở, gần như nín thở theo dõi anh kể chuyện, Tề Thiên Đại Thánh, Tam Quốc Chí, Anh Hùng Xạ Điêu,….ôi không biết là bao nhiêu, cả kho truyện hấp dẫn tuôn ra qua gịọng  trầm ấm, quyến rũ với từng chi tiết của anh. Những ngày ấy qua mau, anh xuống tàu, rồi anh vô tù.

Suốt ba bốn năm, sau những chuyến vượt biên thất bại, bốn năm anh chị em tôi, kẻ trước người sau lần lượt vô tù rồi ra tù. Má đội nắng, đội mưa săn tìm tin tức các con, rồi lại gom góp, hủ mắm chấy khô, lon thịt kho mặn, đi thăm nuôi, tiếp tế. Nghỉ hè, tôi lại về Sài gòn, đồng hành với má, ngược xuôi các bến xe miền Tây, lênh đênh các chuyến phà, bập bềnh với các bè thô sơ trên những dòng sông đậm màu phù sa, len lỏi với các ghe nhỏ đưa chúng tôi vào các trại quản tù nhân lao động. Gặp tận mặt các anh…

Giờ đây, mong ngóng anh về, tạm chỉ qua đi nổi lo chết mất xác trong tù, chứ má nào yên tâm. Lại tiếp tục bữa no bữa đói…

Giờ đây con nhớ má, má can đảm, má đầy yêu thương của anh chị em con, con thật hãnh diện được có Má